SAYA IKAN / IK BEN EEN VIS (ENG)

terug naar projects

naar Indonesië

Authenticiteit is belangrijker dan identiteit.

kaarten oktober 2012

SAYA IKAN / IK BEN EEN VIS is een nieuwe avondvullende voorstelling van en door Lily Kiara, met dans, gesproken tekst en levende muziek. De tekst wordt live gesproken tijdens de voorstelling. Bij iedere voorstelling speelt één muzikant live, vanuit een groep van meerdere muzikanten: Michael Moore (klarinetten), Michael Vatcher (percussie), Felicity Provan (trompet, stem), Hilary Jeffery (trombone). Licht van Ellen Knops. Tekst van Lily Kiara, in samenwerking met Michiel Klein Nulent.

SAYA IKAN (Indonesisch voor ‘ik ben een vis’) / IK BEN EEN VIS verhaalt over de Indo-europese geschiedenis: de geschiedenis van Indische Nederlanders in Indonesië gedurende de Japanse bezetting en de Bersiap periode, welke direct volgde op de Japanse capitulatie, en waarin Indonesische nationalisten vochten om zich vrij te maken van de koloniale overheersing. Het verhaalt van gevangenschap en buitengesloten worden, van overlevingsstrategieën en emotionele terugtrekking of moed, van koloniale complexiteit, en van migratie en het  (terug-)keren naar een land dat je thuisland wordt genoemd, maar waarmee je geen enkele bekendheid hebt. Geen voorstelling over schuld of slachtofferschap, maar over waarnemingen, ervaringen, gevoelens, keuzes en het hebben van vragen.

SAYA IKAN / IK BEN EEN VIS wordt benaderd als het maken van een documentaire. Tijdens het maakproces is er een voortdurende uitwisseling tussen dans en schrijven, waaronder de vormen van essay, korte verhalen, poëzie en lied. De tekst ontstaat zo uit het idee van documentaire, vanuit observatie, en speelt met de manieren waarop woorden gebruikt kunnen worden; ze kunnen observaties zijn die de ene keer als feiten of verhalend worden uitgesproken en andere keren als poëtische overpeinzingen.

Documentairemaakster Pirjo Honkasalo: “Als we de waarheid willen laten zien, hebben we poëzie nodig.”

De waarnemer in de documentaire en de danseres worden belichaamd door één en dezelfde performer, wat een balanceren uitlokt tussen de twee verschillende vormen van waarnemen. Het dansende lichaam wordt immers  tegelijkertijd geraakt door deze zelfde situaties, wordt bewogen en onthult, kan en wil het geraakt zijn niet verbergen.

 

 

Ik ben het meest geïnspireerd door persoonlijke verhalen. Zij ontroeren mij het meest, door de details van de beleving en verbeelding . Hierin komen individuele keuzes, reacties, dilemma's en gedragingen naar voren. Als er over 1 miljoen oorlogsgetroffenen wordt gesproken, weet ik niet goed wat dat betekent; als ik van die miljoen 1 verhaal hoor, besef ik iets van de enorme omvang en impact.

Tussen 2003 en 2009, werkte ik freelance bij Stichting Pelita als sociaal rapporteur en ontmoette ik ongeveer 65 Indische Nederlanders, in de context van de Wetten voor Oorlogsgetroffenen. Zij vertelden hun levensverhalen, met name die delen van hun leven die plaatsvonden tijdens de oorlog in Indonesië en de gevolgen van die tijd waar zij nog steeds mee leven. Sindsdien heeft een deel van mijn Indische familie ook verhalen kunnen vertellen. Mijn moeder is geboren in Nederlands-Indië.

Schrijfster Jeanette Winterson : “Autobiografie is niet belangrijk. Authenticiteit is belangrijk.”

 
 

De eerste avondvullende voorstellingen van dit project worden gespeeld in Het Veem Theater in Amsterdam, op 26 en 27 oktober 2012. Met live muziek van Michael Moore en Felicity Provan (ieder op een avond). Deze voorstellingen worden ondersteund door het Prins Bernhard Cultuurfonds Noord-Holland en Het Veem Theater.

Details 26, 27 oktober

Op 22 september speelde ik solo een kort voorproefje van de voorstelling tijdens de jubileumdag van Stg. Pelita, welke is opgericht ter ondersteuning van Indische Nederlanders. Tijdens die dag zijn verder o.a. te zien en horen: Adriaan van Dis, Yvonne Keuls, Wieteke van Dort, Wouter Muller.

SAYA IKAN / IK BEN EEN VIS is ontstaan vanuit een doorlopend project Singing to use the waiting, waarin ik werk met gedichten van de Amerikaanse dichteres Jorie Graham, om steeds dieper in te gaan op (het activisme van) stilte en urgentie in dans.
Over sommige aandachtspunten die ik tegenkom, wil ik meer weten. Eén van de manieren om daarmee te werken, is door relatief korte voorstellingen te doen (15-30 min.), in situaties met weinig technische middelen. Singing to use the waiting / # I am a Fish bleef om aandacht vragen en lokte uit naar meer. Ik heb verschillende korte voorstellingen met hetzelfde uitgangspunt gedaan, iedere keer een andere kant belichtend of verscherpend. Tot nu toe danste ik deze 'studies' als onderdeel van Singing to use the waiting in:

3 juli 2010, Tanzfabrik, Berlin, D: Daisy’s Visit (de eerste keer de vis werd genoemd)
2 januari 2011, Tanzfabrik, Berlin, D, Freistil: I am a Fish, studie #1
21 juli 2011, Tanzfabrik, Berlin, D: I am a Fish, studie #2, met Hilary Jeffery (trombone)
13 augustus 2011, Studio 7, Amsterdam, NL: I am a Fish, studie #3
1 november 2011, The Performance Centre, University College Falmouth, ENG: I am a Fish, studie #4
19 juli 2012, Tanzfabrik, Berlijn, D: I am a Fish, studie #5

 
 
photos (c): Lily Kiara 2011 + video still UK